Verplicht vanaf 1 januari 2027
Auditfile omzetten naar XAF 4.0
Vanaf 1 januari 2027 accepteert de Belastingdienst alleen nog auditfiles in XAF 4.0. Levert het boekhoudpakket van een klant nog XAF 3.2, of heb je oude auditfiles in CLAIR 2.00 of ADF? In Boekhoud Verkenner klik je met rechts op de auditfile en kies je Converteren naar > XAF 4.0. Het nieuwe bestand staat er meteen naast, met een verslag van wat er veranderde.
Zo zet je een auditfile om in drie stappen
- 1
Auditfile selecteren
Open in Boekhoud Verkenner de map met de auditfile en selecteer hem. Het mogen er ook meer zijn: een hele map oude auditfiles gaat in één keer.
- 2
Converteren naar XAF 4.0
Klik met rechts en kies Converteren naar > XAF 4.0. Het nieuwe bestand komt naast het origineel, met (XAF 4.0) in de naam.
- 3
Verslag nalezen
Selecteer het nieuwe bestand: het Overzicht toont wat er is afgeleid of weggelaten, en of de totalen kloppen.
Om te zetten zijn XAF 3.0, 3.1, 3.2 en 3.2.1, CLAIR 2.00 en de oude ADF (CLAIR 1.00), ook als het bestand .xml of .adf heet. Een auditfile die al XAF 4.0 is, biedt de app niet nog eens aan.
De boekhouding blijft gelijk
Het grootboek, de relaties, de beginbalans en alle boekingen gaan mee met precies dezelfde bedragen: de proefbalans en de totalen debet en credit van het nieuwe bestand zijn gelijk aan die van het origineel. Het bestand volgt het XSD-schema van XAF 4.0 van de Belastingdienst.
XAF 4.0 is op een paar punten anders ingericht dan 3.2. Wat 4.0 verplicht stelt en in het origineel ontbreekt, wordt afgeleid; wat 4.0 niet kent, valt weg. Dat staat allemaal in een verslag: bovenin het nieuwe bestand en in het Overzicht van de app, zodat je weet wat je eventueel in het boekhoudpakket moet aanvullen.
Het origineel blijft ongewijzigd staan. Alles gebeurt op je eigen pc, op de achtergrond: een auditfile met tienduizenden regels is in een seconde omgezet, en er wordt niets geüpload.

Wat gaat er mee van XAF 3.2 naar 4.0?
| Onderdeel | In XAF 4.0 | Toelichting |
|---|---|---|
| Grootboek | Gaat mee | Met de soort (balans of winst-en-verlies) en de RGS-code; een RGS-code uit de taxonomie wordt overgenomen. |
| Relaties | Gaat mee | Naam, adres, btw-nummer, KvK-nummer en soort; begin- en eindsaldo worden berekend uit de subadministratie. |
| Btw-codes en perioden | Gaat mee | Met de rekeningen voor af te dragen en te vorderen btw. |
| Beginbalans | Gaat mee | Alle regels, met de totalen opnieuw berekend. |
| Dagboeken en boekingen | Gaat mee | Alle boekingen en regels met dezelfde bedragen, btw, vreemde valuta, kostenplaats, product en project. |
| Documentnummer, periode, datum | Afgeleid | Verplicht in 4.0; ontbreekt het, dan uit het boekstuknummer, de boekdatum of het boekjaar. |
| Subadministraties | Valt weg | Debiteuren en crediteuren per factuur kent 4.0 niet. |
| Contactgegevens van relaties | Valt weg | Contactpersoon, telefoon, website, bankrekeningen en kredietlimieten. |
| Afletterkenmerken en leadcodes | Valt weg | Ook ordernummers, artikelgroepen en aantallen per regel. |
Bij CLAIR 2.00 en ADF ontbreken soms ook het boekjaar, de valuta of de soort van een rekening; die worden afgeleid en in het verslag genoemd. Btw-regels zonder percentage of bedrag vallen weg, omdat 4.0 beide verplicht stelt.
Een hele map in één keer
Selecteer alle auditfiles van een klant, of van al je klanten, en zet ze in één keer om. Boekhoud Verkenner herkent auditfiles aan de inhoud, ook als ze .xml heten, en slaat bestanden over die al XAF 4.0 zijn.
En daarna bekijk je ze gewoon in het voorbeeldvenster: proefbalans, mutaties, relaties en controles, naast de facturen en bankafschriften van dezelfde klant.

Veelgestelde vragen
Is XAF 4.0 verplicht?
Ja. Vanaf 1 januari 2027 accepteert de Belastingdienst alleen nog auditfiles in XAF 4.0. Oudere versies, zoals XAF 3.2, worden dan niet meer geaccepteerd.
Hoe zet ik een auditfile om naar XAF 4.0?
Klik in Boekhoud Verkenner met rechts op de auditfile en kies Converteren naar > XAF 4.0. Het nieuwe bestand komt naast het origineel, met (XAF 4.0) in de naam. Selecteer je meer auditfiles, dan worden ze allemaal in één keer omgezet.
Welke versies kan ik omzetten?
XAF 3.0, 3.1, 3.2 en 3.2.1, CLAIR 2.00 en de oude ADF (CLAIR 1.00), ook als het bestand .xml of .adf heet. Een auditfile die al XAF 4.0 is, wordt niet nog eens aangeboden.
Gaat er informatie verloren?
De boekhouding zelf niet: grootboek, relaties, btw-codes, perioden, beginbalans en alle boekingen gaan mee, met dezelfde bedragen. Wat XAF 4.0 niet kent, valt weg, zoals de subadministraties per factuur, contactgegevens van relaties en afletterkenmerken. Wat er wegviel of werd afgeleid, staat in een verslag bovenin het nieuwe bestand en in het Overzicht van de app.
Wordt het origineel aangepast?
Nee. Het origineel blijft precies zoals het was; de XAF 4.0-versie is een nieuw bestand ernaast.
Is het omgezette bestand geldig?
Het volgt het XSD-schema van XAF 4.0 van de Belastingdienst. Ontbreekt in het origineel iets wat 4.0 verplicht stelt, zoals het btw-nummer van de onderneming, dan meldt het verslag dat; vul het dan aan in het boekhoudpakket.
Kan ik beter het boekhoudpakket een XAF 4.0 laten maken?
Als het pakket XAF 4.0 kan maken, is dat de eerste keus: dan komt alles rechtstreeks uit de administratie. Omzetten is handig als het pakket nog geen 4.0 levert, voor oude boekjaren, of als je alleen de auditfile van een klant hebt.
Lees verder
Uitgebreid in de blog: Een auditfile (XAF) bekijken en doorzoeken zonder importeren. Stap voor stap in de handleiding: Auditfiles (XAF).
- Windows Verkenner voor boekhouders en accountants
Voor administratiekantoren, boekhouders en accountants: de documenten van klanten in hun bestaande mappen, met per document de herkende gegevens, statussen per bestand, btw-totalen per selectie, bankbestanden en e-facturen, en licenties per apparaat met kantoorkorting.
- Alternatief voor Windows Verkenner
Boekhoud Verkenner werkt zoals Windows Verkenner (dezelfde mappen, weergaven en sneltoetsen, kopiëren en plakken met Verkenner) en laat bij elk document de herkende gegevens zien: bedragen, btw, factuurnummer, datum en IBAN, ook uit scans via OCR, plus bankbestanden, e-facturen, statussen per bestand en btw over een hele map.
- Betalingskenmerk omrekenen
Boekhoud Verkenner herkent betalingen aan de Belastingdienst op MT940- en CAMT.053-bankafschriften aan de tegenrekening en rekent het betalingskenmerk van 16 cijfers automatisch om naar het aanslagnummer, met het middel, het belastingjaar, het tijdvak, de soort aanslag, het BSN of RSIN en de controle van het controlecijfer. Op de site staat een gratis rekenhulp die met dezelfde code in de browser rekent.
- CAMT.053 naar MT940 converteren
Boekhoud Verkenner zet bankafschriften met een rechtsklik om: CAMT.053 naar MT940 volgens de SWIFT-veldformaten, met de gestructureerde :86: van Nederlandse banken, en MT940 naar CAMT.053 als camt.053.001.02, geldig volgens het officiële ISO 20022-schema. Bedragen worden exact overgenomen, er wordt niets overschreven en de app meldt wat in MT940 geen plek heeft. Alles gebeurt lokaal, zonder upload.
- Historische wisselkoersen
Boekhoud Verkenner haalt de officiële referentiekoersen van de Europese Centrale Bank op (de volledige historie vanaf 2010, daarna elke werkdag de nieuwe publicatie) en bewaart ze op de pc. Bij een factuur in vreemde valuta herkent de app de valuta en de factuurdatum en rekent het bedrag om naar euro's tegen de ECB-koers van die datum, met de koers van vandaag en het verschil ernaast. Op weekenden en feestdagen geldt de laatste publicatie daarvoor. Het werkt voor 30 valuta's en ook offline.
- Auditfile bekijken (gratis viewer)
De gratis online auditfile viewer van Boekhoud Verkenner (boekhoudverkenner.app/auditfile-viewer/) opent een auditfile direct in de browser, zonder installeren, account of upload. Hij leest .xaf-, .xfc- en .adf-bestanden (XAF 3.0 tot en met 4.0, CLAIR 2.00 en ADF) en toont het overzicht met controles, de proefbalans, doorzoekbare mutaties, relaties en openstaande posten. In de Windows-app Boekhoud Verkenner staat dezelfde weergave in het voorbeeldvenster: selecteer een auditfile in je eigen mappen en hij staat er meteen.
Klaar voor XAF 4.0
Installeer Boekhoud Verkenner en werk 14 dagen met al je eigen mappen en alle functies, zonder account of betaalgegevens. Daarna vanaf € 39 per apparaat per jaar.
Windows 10 en 11 · Je bestanden blijven op je eigen pc · Prijzen