Een auditfile (XAF) bekijken en doorzoeken zonder importeren
Door Gerard BuitelaarBijgewerkt op 6 min. lezen
In het kort
Een auditfile (XAF) is een export van een complete boekhouding in XML, bedoeld voor de Belastingdienst en de accountant, maar niet om te lezen. In Boekhoud Verkenner selecteer je het bestand en zie je meteen de proefbalans, alle mutaties, de relaties en de openstaande posten, met controles op de totalen. Alle versies worden gelezen, van de oude ADF tot XAF 4.0, op je eigen pc.
- Selecteer een .xaf-bestand en je ziet de administratie: overzicht, proefbalans, mutaties, relaties en openstaande posten.
- Alle versies van de Auditfile Financieel: ADF (CLAIR 1.00), CLAIR 2.00 en XAF 3.0, 3.1, 3.2, 3.2.1 en 4.0. Vanaf 1 januari 2027 is XAF 4.0 verplicht; de app toont welke versie je hebt.
- Controles in één oogopslag: aantal regels en totalen tegen de opgave, debet gelijk aan credit, elke boeking in evenwicht.
- Zoek door alle boekingsregels op omschrijving, boekstuk, rekening, relatie of bedrag, ook bij honderdduizenden regels.
- Niets wordt geüpload of geïmporteerd: de auditfile wordt op je eigen pc gelezen.

Een auditfile is de snelste manier om een complete boekhouding van het ene naar het andere programma te krijgen. Je klant exporteert hem uit zijn boekhoudpakket, jij krijgt één bestand met alles erin. Maar open je dat bestand, dan zie je duizenden regels XML: <trLine><nr>2</nr><accID>8000</accID><amnt>600.00</amnt><amntTp>C</amntTp>. Om te zien wat erin staat, moet je hem eerst ergens inlezen.
Wat staat er in een auditfile?
De Auditfile Financieel is een Nederlandse standaard, opgesteld door de Belastingdienst samen met de beroepsorganisaties en de makers van boekhoudpakketten. Eén bestand bevat de hele financiële administratie van een boekjaar:
- de onderneming: naam, btw-nummer, KvK-nummer en adres;
- het grootboek: alle rekeningen, met of ze op de balans of de winst-en-verliesrekening staan, en vaak de koppeling met het Referentie GrootboekSchema (RGS);
- de relaties: klanten en leveranciers met adres, btw-nummer en bankrekening;
- de btw-codes en perioden;
- de beginbalans;
- alle dagboeken en boekingen: inkoop, verkoop, kas, bank en memoriaal, met per regel de rekening, het bedrag, de omschrijving, het boekstuk, de btw en eventueel vreemde valuta, kostenplaats of project;
- de subadministraties: de facturen en betalingen van debiteuren en crediteuren.
Er zijn in de loop van de jaren meerdere versies verschenen. De oudste, ADF, is een tekstbestand met vaste kolommen. Daarna kwamen CLAIR 2.00 en de XAF-versies 3.0, 3.1, 3.2 en 3.2.1, en sinds kort XAF 4.0. Welke versie je krijgt, hangt af van het boekhoudpakket van je klant en van hoe oud de administratie is.
Vanaf 1 januari 2027 is XAF 4.0 verplicht: de Belastingdienst accepteert dan alleen nog auditfiles in die versie. Het loont dus om nu al te kijken welke versie het pakket van je klanten aanlevert. Boekhoud Verkenner toont de versie rechtsboven bij elke auditfile, en een oudere auditfile zet je met rechts om naar XAF 4.0.
Waarom is een auditfile lastig om te bekijken?
Omdat hij gemaakt is om in te lezen, niet om te lezen. In een browser of Kladblok zie je de XML-codes. Excel kan hem wel openen, maar dan als een platte tabel waarin boekingen, regels en stamgegevens door elkaar staan, en bij een grote administratie wordt dat al snel onwerkbaar. Een auditfile importeren in een boekhoudpakket of controleprogramma kan wel, maar dat is veel werk als je alleen wilt weten wat erin staat, of een boeking wilt terugzoeken.
En juist die vragen komen vaak voor. Klopt de auditfile voordat hij naar de Belastingdienst gaat? Wat is er geboekt op de rekening debiteuren? Is die factuur van de leverancier al betaald? Welke posten staan er aan het einde van het jaar nog open?
Hoe bekijk je een auditfile in Boekhoud Verkenner?
Wil je eenmalig een auditfile bekijken zonder iets te installeren? Dat kan gratis in de online viewer, in je browser en zonder upload. Werk je er vaker mee, dan is de app handiger.
Selecteer het bestand, net als een factuur of een bankafschrift. Rechts in het voorbeeldvenster staat dan de administratie, met bovenaan de naam van de onderneming, het boekjaar en de versie van de auditfile. Er zijn vijf tabbladen.
Overzicht toont de administratie, het boekjaar, het aantal boekingen en regels, de totalen van debet en credit en het resultaat. Daaronder staan de dagboeken, btw-codes, perioden en kostenplaatsen. Een klik op een dagboek of periode toont de bijbehorende mutaties.
Proefbalans geeft per grootboekrekening het beginsaldo, het totaal debet, het totaal credit en het eindsaldo, met het resultaat van het jaar. Filter op balansrekeningen of winst-en-verliesrekeningen, of zoek een rekening op nummer, naam of bedrag. Een klik op een rekening toont alle mutaties daarvan.
Mutaties toont alle boekingsregels, ook als het er honderdduizenden zijn. Zoek op omschrijving, boekstuk, factuurnummer, rekening, relatie of bedrag, en filter op dagboek, periode, debet of credit. Boven de lijst staan de totalen van wat je ziet. Klap een regel uit voor de hele boeking: alle regels met debet en credit, de btw, het bedrag in vreemde valuta en alle andere velden, met een klik te kopiëren.
Relaties toont de klanten en leveranciers met adres, KvK-nummer, IBAN en btw-nummer (met de controle van het controlegetal), en het saldo uit de mutaties. Ook vanuit een relatie ga je met één klik naar de mutaties.
Open posten verschijnt als de auditfile een subadministratie bevat. Per factuur zie je wat er aan het einde van het boekjaar nog openstaat, met de factuurdatum en de vervaldatum; posten die al vervallen zijn, vallen op.
Welke controles doet de app?
Een auditfile noemt zelf hoeveel regels hij bevat en wat het totaal debet en credit is. Boekhoud Verkenner rekent dat na en zet de uitkomst bovenaan het overzicht:
- klopt het aantal regels en kloppen de opgegeven totalen;
- is het totaal debet gelijk aan het totaal credit;
- is elke boeking in evenwicht, en zo niet, welke niet;
- is de beginbalans in evenwicht;
- vallen er boekingen buiten het boekjaar;
- worden er rekeningen of relaties gebruikt die niet in de stamgegevens staan;
- kloppen de totalen van de subadministraties.
Is het een gesplitste auditfile (een vervolgbestand), dan staat dat erbij, zodat je weet dat de totalen alleen voor dat deel gelden. Zo zie je in een paar seconden of een auditfile compleet en consistent is, voordat je hem doorstuurt of verder verwerkt.
Grote auditfiles, en alles op je eigen pc
Auditfiles van een flinke administratie zijn al snel honderd megabyte of meer. Boekhoud Verkenner leest ze op de achtergrond, zodat je intussen gewoon verder kunt: een auditfile met 600.000 regels staat er in een paar seconden in, en zoeken door alle regels gaat in minder dan een halve seconde. Bedragen worden exact opgeteld, zonder afrondingsverschillen.
De auditfile wordt daarbij nergens naartoe gestuurd. Er is geen upload, geen online controledienst en geen account: het bestand blijft in je eigen map, en alles gebeurt op je eigen pc. Voor een bestand met de complete boekhouding van een klant is dat geen detail.
Ook voor XBRL
Naast auditfiles leest Boekhoud Verkenner ook XBRL-rapporten, zoals een jaarrekening voor de KvK of een aangifte voor de Belastingdienst, en Inline XBRL. Je ziet alle posten met dit jaar en vorig jaar naast elkaar, met de Nederlandse namen uit de Nederlandse Taxonomie, zodat er “Immateriële vaste activa” staat in plaats van een technische code. Bij Inline XBRL zie je ook het rapport zelf, met de getallen gemarkeerd.
Zelf proberen
In de demo in je browser staat in de map Archief 2025 een auditfile van de fictieve Bakkerij De Vries B.V., met een jaar aan inkoop, verkoop, kas, bank en memoriaal, en de bijbehorende jaarrekening in XBRL. Wil je zonder installeren een eigen auditfile bekijken, gebruik dan de gratis online auditfile viewer: dezelfde weergave, in je browser en zonder upload. Op je eigen pc open je in de app gewoon de auditfiles van je klanten. Hoe het precies werkt, staat in de handleiding. Werk je ook met bankbestanden, lees dan hoe je MT940 en CAMT.053 doorzoekt.
Alle stappen en sneltoetsen staan in de handleiding. Liever eerst zelf proberen? Open de demo met een fictieve administratie, direct in je browser.